Dysgwyr Cymraeg yn creu cynnwys ar gyfer y Wicipedia

Yng nghynhadledd EduWiki (prosiectau addysgol Wikipedia) a gynhaliwyd yng Nghaerdydd mis Tachwedd, dyma un o’r mynychwyr yn trydar:

Dyma Rhodri ap Dyfrig wedyn yn sgwennu’r canlynol mewn cofnod ar ei flog am ddysgu ieithoedd:

Fyddai hi ddim yn wych, petasai pob person sy’n dysgu Cymraeg trwy efallai Cymraeg i Oedolion, ac sydd wedi cyrraedd safon lle gallant wneud cyfieithu syml, yn cyfrannu tuag at gyfieithu tudalennau Wikipedia i’r Gymraeg? Mwy o erthyglau Wikipedia Cymraeg = mwy o adnoddau dysgu = mwy o flaenoriaeth i’r Gymraeg gan gwmniau fel Google ac ati  = gwell sefyllfa i’r Gymraeg yn ehangach.

Mae hyn yn rhywbeth dwi wedi bod yn ei ystyried ers tipyn hefyd, felly yn ystod y gwyliau Nadolig, dyma osod gwaith cartref i ddysgwyr fy nosbarth Cymraeg i Oedolion, sef creu/cyfieithu erthygl fer ar gyfer y Wicipedia Cymraeg. Roedd hyn yn dasg go heriol i ddosbarth lefel Canolradd, ond ro’n i’n hyderus o’u gallu.

Sut aethpwyd ati?
Soniais am y dasg rhai wythnosau cyn y Nadolig fel bod ganddynt ddigon o rybudd. Yn gyntaf gofynnais iddynt edrych ar y Wicipedia Cymraeg – doedd pob un ddim yn ymwybodol o’i fodolaeth, heb sôn am y ffaith bod dros 50,000 o erthyglau yno – a gweld lle oedd yna fylchau. Awgrymais mai erthygl am berson neu le fyddai orau gan y byddai modd defnyddio patrymau roeddynt eisoes wedi’u dysgu fel y gorffennol cryno. Cynigais eu bod yn sgwennu am eu hoff awdur, rhywun ym myd y campau, neu actor.

Y broses
Er y baswn i’n hoffi gweld pob un o’m dysgwyr yn mentro a golygu’r Wicipedia eu hunain yn y dyfodol, wedi cofrestru i ddysgu Cymraeg oeddynt, nid dysgu sut i olygu gwyddoniadur ar-lein, felly dwedais wrthynt am e-bostio eu herthyglau ataf ac yna byddwn i’n eu gosod ar y Wicipedia.

Yn y wers olaf cyn y toriad dros gyfnod y Nadolig dyma fi’n gofyn i bawb a oeddynt wedi penderfynu am beth/pwy oeddynt am sgwennu. Ac eithrio un oedd am sgwennu am bentref, roedd pawb arall am sgwennu am aelodau o’u teulu. “O na!” meddyliais, “Sut ydw i am ddweud wrthynt mewn ffordd neis na fydd erthygl am Ewythr Dic, Modryb Nel a Smot y ci yn dderbyniol ar Wicipedia?” Doedd dim rhaid i mi boeni gan fod gan bawb berthnasau adnabyddus, sef Jonah Jones (cerflunydd), Ron Stitfall (pêl-droediwr rhyngwladol), Pat McIntosh (nofelydd) a Paul Badham (academydd a diwinydd).

Marcio a Chyhoeddi (neu Cyhoeddi a Marcio yn yr achos yma!)
Pan dderbyniais y darnau gwaith gan bob un unigolyn yn eu tro, ro’n i’n eu gosod ar y Wicipedia fel yr oeddynt, heb wneud unrhyw gywiriadau. Byddwn i wedyn yn golygu’r erthygl a chywiro’r iaith. Gan fod modd edrych ar hanes pob erthygl roedd y dysgwyr weld beth newidiais i.

Cliciwch i weld cywiriadau i erthyglau: Jonah JonesRon StitfallPat McIntoshPaul BadhamFfont-y-gari.

Beth nesaf?
Efallai hoffai tiwtoriaid eraill wneud rhywbeth tebyg, a falle bod mwy uchelgeisiol. Dwi’n bwriadu ysgrifennu ychydig o ganllawiau a syniadau pellach. Os oes gan rywun unrhyw syniadau hoffent eu rhannu neu gwestiwn i’w ofyn, gadewch sylw o dan y cofnod yma. Un syniad ydy cynnal digwyddiad golygu Wicipedia (byddai’n gwneud sesiwn dysgu anffurfiol gwych, yn arbennig mewn lleoliad fel amgueddfa e.e.), ac mae yna wirfoddolwyr brwd ar hyd a lled Cymru (a thu hwnt!) a fyddai’n fwy na bodlon dod draw i’ch cynorthwyo dwi’n siŵr.

Dolenni defnyddiol

(*Er y dylid gwneud pob ymdrech sicrhau bos popeth sy’n cael ei roi ar y Wicipedia yn gywir, yn ieithyddol a ffeithiol, ro’n i wedi sgwennu’r cywiriadau o flaen llaw ac yn eu gosod ar y wici o fewn munud neu ddau.)

 

Posted in Iaith, Wicipedia | Tagged | Leave a comment

Plentyn siawns Bruce – Syniad ar gyfer gweithdy ymarferol yn Hacio’r Iaith 2014

Er nad yw’r trefniadau ar gyfer Hacio’r Iaith 2014 wedi eu cadarnhau eto (SPOILER: mae’n bur debyg mai nid yn Aberystwyth fydd o am y tro cyntaf!), hoffwn gynnig y canlynol fel syniad ar gyfer sesiwn ymarferol.

Y CEFNDIR

Ers i mi argymell i’m dysgwyr y dylent fuddsoddi mewn copi o Eiriadur yr Academi (cyn iddo fod ar gael ar-lein), dw i’n cael fy atgoffa bob hyn a hyn o’i gyfyngiadau.

 

 

Fe welwch yn ddyddiol bron pobl yn holi ar Twitter am gyfieithiad am hwn neu’r llall, unai am eiriau nad oedd hyd oed yn bodoli (mewn unrhyw iaith) pan luniwyd Geiriadur yr Academi yn y 1990au, neu fel dw i’n ddarganfod yn aml, mae’n cynnig sawl peth am air Saesneg sydd a mwy nag un ystyr, mond bod sawl ystyr arall sydd heb eu cynnwys.

Gan mod i’n gwneud cryn ddefnydd o’r hen eiriadur yn fy ngwaith bob dydd, mae’r diffygion hyn wedi gwneud i mi feddwl am rhyw ‘system’ i ffurfioli’r broses o geisio cymorth eraill am gyfieithiadau, eu cofnodi ac i gofnodi’r cynnigion a gafwyd. Byddai’r wybodaeth yma hefyd o ddefnydd fel man cychwyn petai diweddariad o’r geiriadur yn cael ei gomisiynu yn y dyfodol.

Digon am y cefndir, ac ymlaen at y syniad. Dylwn nodi’n gyntaf nad ydy fy sgiliau technoleg gwybodaeth yn ymestyn fawr pellach na gallu newid lliw ffont gyda HTML, felly disgwyl i eraill wneud y gwaith ydw i! Mae gennyf syniad gweddol o beth sy’n bosib ei wneud, dw i jest ddim yn gwybod sut mae gwneud.

Y SYNIAD

CAM 1 – Cais am air
Defnyddio GoogleDocs i creu ffurflen (form) ble mae pobl yn creu cais am air, ac yn nodi brawddeg(au) Saesneg enghreifftiol yn cynnwys y gair.

CAM 2 – Cynnig gair
Mae’r Ffurflen Google Docs yma’n bwydo i mewn i Daenlen GoogleDocs, sy’n agored i bawb ei weld (fel sy’n cael ei wneud yma). Dyma ble bydd pobl yn gallu cynnig bathiad Cymraeg. Efallai ar y dechrau mewn ffordd mor elfennol a llenwi colofn ar y daenlen, er yn ddelfyrdol bydd yn well na hyn yn weledol.

CAM 3 – Pleidleisio ar gynnigion

Dyma’r bit tricky, mae angen system ble mae posib i bobl eraill bleidleisio dros y cynnig gorau. Yn ol beth dw i’n ddeall, mae gan Daenlen Google Docs API, ac mae modd mewnforio ac allforio RSS ar gyfer pob math o ddibenion. O bosib byddai modd defnyddio’r RSS hyn a rhyw ategyn WordPress i greu rhyngwyneb gorffenedig deniadol ac sy’n gweithio gydag ategyn pleidleisio WordPress?

Neu ydw i’n siarad shit?

Posted in Hacio'r Iaith, Iaith | Tagged , | 1 Comment